Antysemityzm to uprzedzenia wobec Żydów lub nienawiść do nich. Przejawia się w twierdzeniach, że Żydzi jako zbiorowość są niebezpieczni lub nielojalni, w teoriach spiskowych o żydowskiej władzy oraz w działaniach polegających na wykluczaniu lub atakowaniu ludzi dlatego, że są Żydami. Holokaust był jego najbardziej katastrofalnym przejawem w czasach nowożytnych: nazistowskie Niemcy i ich sojusznicy zamordowali sześć milionów europejskich Żydów w latach 1933–1945.
Ta strona przedstawia historię od starożytnych i średniowiecznych idei wrogich Żydom, przez nowoczesny antysemityzm rasowy, aż po Holokaust. Powiązane strony wyjaśniają, jak antysemityzm przejawia się w codziennym życiu i polityce publicznej, jak negowanie Holokaustu zniekształca fakty oraz kiedy wypowiedzi krytyczne wobec Izraela przekraczają granicę antysemityzmu.
Od starożytnych uprzedzeń do średniowiecznych mitów
Uprzedzenia wobec Żydów istniały na długo przed powstaniem współczesnego określenia. United States Holocaust Memorial Museum wskazuje, że europejskie idee wrogie Żydom sięgają starożytności i początków chrześcijaństwa. W pierwszym tysiącleciu ery chrześcijańskiej niektórzy przywódcy Kościoła przypisywali Żydom zbiorową winę za śmierć Jezusa, a odmowę przejścia na chrześcijaństwo uznawali za dowód nielojalności. Nauki te rozpowszechniały się w społeczeństwach, w których Żydzi stanowili mniejszość, i przyczyniały się do uznawania różnic religijnych za podstawę wykluczenia.
Szczególnie niebezpiecznym kłamstwem była profanacja hostii i mord rytualny, czyli zmyślone oskarżenie, że Żydzi zabijali chrześcijańskie dzieci w celach rytualnych. Pierwszy odnotowany przez Museum średniowieczny przypadek w Europie dotyczył Williama z Norwich w 1144 roku. W 1475 roku Żydów w Trydencie torturami zmuszono do przyznania się, a następnie stracono po tym, jak fałszywie obarczono ich winą za śmierć dziecka. Takie oskarżenia zamieniały pogłoski w przemoc i powracały w kolejnych stuleciach. Historia oskarżeń o mord rytualny przedstawiona przez Museum dokumentuje te przypadki i ich konsekwencje.
Nowoczesne uprzedzenia zmieniają słownictwo
W miarę jak społeczeństwa europejskie stawały się bardziej świeckie, wrogość wobec Żydów nie zniknęła. Ruchy polityczne coraz częściej przedstawiały Żydów jako zagrożenie rasowe lub narodowe, nawet jeśli ich rodziny mieszkały w danym kraju od pokoleń. Samo słowo „antysemityzm” pochodzi z końca XIX wieku; leżące u jego podstaw uprzedzenia były znacznie starsze. W kolejnych epokach powtarzał się ten sam mechanizm: przypisywanie Żydom zbiorowej winy za problemy społeczne zamiast oceniania ludzi indywidualnie.
W nazistowskich Niemczech te idee stały się polityką państwową. Po tym, jak Adolf Hitler został kanclerzem 30 stycznia 1933 roku, reżim zorganizował ogólnokrajowy bojkot żydowskich przedsiębiorstw 1 kwietnia. Wkrótce ustawy ograniczyły prawa żydowskich uczniów, studentów i przedstawicieli zawodów. Ustawy norymberskie z września 1935 roku pozbawiły Żydów obywatelstwa i zakazały małżeństw między Żydami a osobami uznanymi za mające „niemiecką lub pokrewną krew”. Władze nazistowskie zmuszały następnie żydowskich właścicieli firm do oddawania majątku i źródeł utrzymania. Opis przedwojennych antyżydowskich przepisów autorstwa Museum pokazuje, jak dyskryminację wpisano w prawo i administrację.
Prześladowania przeradzają się w masowe mordy
9 i 10 listopada 1938 roku przywódcy nazistowscy skoordynowali ogólnokrajowy pogrom znany jako Noc Kryształowa. Spalono ponad 1400 synagog, zdewastowano tysiące żydowskich przedsiębiorstw, a około 26 000 żydowskich mężczyzn uwięziono w obozach koncentracyjnych. Podczas II wojny światowej prześladowania reżimu przerodziły się w systematyczne masowe mordy. W latach 1941–1945 nazistowskie Niemcy i ich kolaboranci zabijali Żydów podczas masowych rozstrzeliwań, w wyniku śmiertelnych warunków, w samochodach gazowych i ośrodkach zagłady. Wprowadzenie do Holokaustu przygotowane przez Holocaust Memorial Museum opisuje ten proces i potwierdza liczbę sześciu milionów ofiar.
Znajomość tej historii pomaga rozpoznawać antysemityzm, gdy dawne oskarżenia powracają w nowych formach: jako twierdzenia o tajnej żydowskiej kontroli, żądania, by Żydzi zbiorowo odpowiadali za działania innych, lub groźby wobec żydowskich instytucji. Odwiedź powiązane strony, aby poznać konkretne przykłady, dowody i praktyczne sposoby reagowania.