W kwietniu 1949 roku ocaleni z Holokaustu założyli w zachodniej Galilei kibuc Lohamei Hagetaot. Wśród założycieli byli ocaleni z powstania w getcie warszawskim, partyzanci, więźniowie obozów koncentracyjnych, osoby, które przeżyły w ukryciu, oraz Żydzi, którym udało się uciec do Związku Radzieckiego. Obok kibucu położyli podwaliny pod Dom Bojowników Getta, muzeum dokumentujące Holokaust Żydów europejskich.
Społeczność utworzona przez ocalałych
Jak podaje historia muzeum, założyciele wybrali życie wspólnotowe jako sposób na zbudowanie stałego domu w Izraelu i upamiętnienie zamordowanych członków rodzin. Dom Bojowników Getta odnotowuje, że uroczystość założenia kibucu odbyła się w szóstą rocznicę powstania w getcie warszawskim. W sierpniu 1949 roku urodziło się tam pierwsze dziecko; we wrześniu wspólnota liczyła 159 członków i 21 dzieci, jak podaje historia założycieli.
Założyciele nie tylko stworzyli dom, lecz także udokumentowali własne doświadczenia, o czym opowiada historia założycieli muzeum. W 1984 roku opublikowali cztery tomy świadectw opartych na wywiadach z 96 członkami. Relacje obejmują ich dzieciństwo przed wojną, przetrwanie w czasie wojny, imigrację do Izraela i powstanie kibucu.
Pamięć i codzienne życie
Lohamei Hagetaot połączył wspólnotowe rolnictwo i życie rodzinne z instytucją zajmującą się dokumentowaniem historii. Muzeum powstało jako pierwsza placówka poświęcona dokumentowaniu Holokaustu Żydów europejskich. To połączenie wyrastało z biografii założycieli: wielu walczyło z nazistami lub przeżyło ich prześladowania i pragnęło stworzyć trwałą wspólnotę, która zachowa te historie.
Yad Mordechai to kolejny kibuc, w którym działa instytucja upamiętniająca Holokaust, ale jego początki były inne: grupa założycielska przybyła w 1936 roku i założyła kibuc w 1943 roku, przed Holokaustem. Jego muzeum „Od Holokaustu do odrodzenia” łączy żydowski ruch oporu z późniejszą bitwą o kibuc w 1948 roku. Odróżnienie starszych społeczności od tych zakładanych przez ocalałych pozwala nie mylić projektów upamiętniających z tworzeniem wspólnot.
Przeczytaj szerszą relację o roli ocalałych w Izraelu i dowiedz się, jak świadectwa weszły do publicznej pamięci.