Kryzys AP łączy presję fiskalną, problemy z legitymacją polityczną i niepewność dotyczącą sukcesji. Bank Światowy poinformował w maju 2024 r., że luka finansowa AP na koniec 2023 r. wyniosła 682 mln dolarów, a w ciągu kilku miesięcy mogła wzrosnąć nawet do 1,2 mld dolarów. Pogorszenie sytuacji wiązał z ograniczeniem transferów dochodów z odpraw celnych i spadkiem aktywności gospodarczej. Aktualizacja Banku Światowego dotycząca finansów.
Dlaczego budżet jest pod presją
Dochody z odpraw celnych — podatki pobierane przez Izrael od towarów i pracy, a następnie przekazywane AP na mocy obowiązujących ustaleń — stanowią ważne źródło dochodów. Przerwy i potrącenia, słaba aktywność krajowa oraz ograniczenie pomocy zagranicznej zmniejszyły środki dostępne na wynagrodzenia i usługi. Aktualizacja Banku Światowego z maja 2024 r. ostrzegała przed gwałtownym wzrostem luki finansowej i wskazywała zaległości oraz opóźnienia w wypłatach pracowniczych jako sposoby finansowania wydatków.
Sytuacja fiskalna sama w sobie nie wyjaśnia politycznej słabości AP. Mahmoud Abbas pozostaje prezydentem od wyborów w 2005 r.; od tego czasu nie odbyły się kolejne wybory prezydenckie. Rada Legislacyjna nie funkcjonuje od rozłamu między Fatahem a Hamasem w 2007 r., przez co mechanizmy kontroli instytucjonalnej są ograniczone, a aktualny mandat wyborczy nie istnieje.
Kwestia sukcesji nie została uregulowana instytucjonalnie
Ustawa Zasadnicza przewiduje, że w razie wakatu urząd prezydenta tymczasowo obejmuje przewodniczący Rady Legislacyjnej, a wybory mają się odbyć w ciągu 60 dni. Rozwiązanie rady dekretem prezydenckim w 2018 r. i brak działającego parlamentu rodzą praktyczne pytania o zastosowanie tego przepisu. Prawo ani obecna struktura polityczna nie gwarantują objęcia urzędu przez jednego konkretnego następcę. Na przebieg rywalizacji wpłynęłyby struktury Fatahu, instytucje AP i Hamas.
Te napięcia wpływają na zdolność AP do świadczenia usług i utrzymywania instytucji bezpieczeństwa. Ramy porozumień z Oslo i podział odpowiedzialności wyjaśnia strona o podziale na obszary; odrębną politykę wypłat dla więźniów i rodzin opisano tutaj.