Porozumienie luksemburskie, podpisane 10 września 1952 roku, ustanowiło płatności Niemiec Zachodnich na rzecz Izraela oraz zasady wypłaty odszkodowań żydowskim ocalałym. Ustalono, że Izrael otrzyma trzy miliardy marek niemieckich, wypłacane z czasem głównie w towarach, jak zapisano w protokołach niemieckiego gabinetu. Odrębne porozumienie dotyczyło roszczeń zgłaszanych w imieniu ocalałych przez Konferencję Roszczeń Materialnych Żydów wobec Niemiec.
Zakres porozumień
Izrael i Konferencja Roszczeń negocjowały z Republiką Federalną Niemiec, według Konferencji Roszczeń. Porozumienia obejmowały dwie odrębne kwestie: koszty poniesione przez Izrael na integrację i przesiedlenie żydowskich ocalałych oraz roszczenia odszkodowawcze składane w imieniu indywidualnych ofiar nazistowskich prześladowań. Izrael otrzymał zobowiązanie do wypłaty trzech miliardów marek niemieckich; porozumienie Konferencji Roszczeń ustanowiło odrębne ramy dla roszczeń ocalałych.
Niemieckie protokoły gabinetowe z czerwca 1952 roku opisują proponowany harmonogram wypłaty Izraelowi trzech miliardów marek: coroczne transfery przez dwanaście lat, głównie w towarach, aby ograniczyć trudności związane z transferem. Ostateczne porozumienia zawarto we wrześniu w Luksemburgu. To rozróżnienie jest istotne: płatność dla państwa nie była osobistym odszkodowaniem wypłacanym każdemu ocalałemu.
Kontrowersyjna decyzja w Izraelu
Negocjacje z Niemcami Zachodnimi wywołały w Izraelu silny sprzeciw. Wielu Izraelczyków uważało każde porozumienie za nie do przyjęcia tak krótko po zamordowaniu sześciu milionów Żydów; decyzji towarzyszyły demonstracje i burzliwa debata w Knesecie. Rząd argumentował, że środki pokryją konkretne koszty przyjmowania ocalałych i odzyskiwania majątku zagrabionego przez reżim nazistowski; protokoły niemieckiego gabinetu dokumentują warunki płatności. Porozumienie przyjęto mimo głębokiego sporu moralnego.
Wkład gospodarczy i indywidualne odszkodowania
Dostawy towarów w ramach porozumienia wspierały izraelską gospodarkę zależną od importu w okresie masowej imigracji i polityki oszczędności. Przyczyniły się do rozwoju infrastruktury i potencjału produkcyjnego, podczas gdy odszkodowania dla ocalałych wypłacano osobnymi kanałami. Trafniej jest opisywać te płatności jako ważne źródło środków na rozwój niż jako jedyny fundament izraelskiej gospodarki.
Przeczytaj, jak Izrael zapewniał mieszkania nowym imigrantom, oraz poznaj szerszą historię wkładu ocalałych.