Deklaracja Balfoura była listem z 2 listopada 1917 roku, który brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour skierował do lorda Rothschilda. Głosił, że rząd brytyjski „przychylnie odnosi się” do ustanowienia „w Palestynie domu narodowego dla narodu żydowskiego” i dołoży „wszelkich starań”, by pomóc w realizacji tego celu. To samo zdanie zawierało dwa zastrzeżenia: nic nie powinno naruszać praw obywatelskich i religijnych istniejących w Palestynie społeczności nieżydowskich ani praw i statusu politycznego, z jakich Żydzi korzystali w innych krajach. Pełny list zachowany w projekcie Avalon przedstawia oba zobowiązania w oryginalnym brzmieniu.
Co list obiecywał, a czego nie określał
List popierał utworzenie domu narodowego; nie używał słów „państwo”, „suwerenność” ani „samostanowienie” i nie określał przyszłego ustroju tego terytorium. Nie można więc traktować jego sformułowań jako deklaracji natychmiastowego powstania państwa. Było to stanowisko polityczne rządu brytyjskiego w czasie I wojny światowej, skierowane do Rothschilda z przeznaczeniem do przekazania Federacji Syjonistycznej.
Zastrzeżenia były konkretne, ale sformułowano je w różny sposób. Klauzula wymienia prawa obywatelskie i religijne istniejących społeczności nieżydowskich; nie wspomina wprost o ich prawach politycznych. Osobno chroni prawa i status polityczny Żydów w każdym innym kraju. Są to warunki zawarte w liście, a nie przyznanie suwerenności którejkolwiek ze społeczności.
Jak zobowiązanie zyskało międzynarodowe ramy
Mandat Ligi Narodów dla Palestyny, zatwierdzony 24 lipca 1922 roku i wprowadzony w życie 29 września 1923 roku, odwoływał się do deklaracji z 1917 roku w preambule. Artykuł 2 powierzał Wielkiej Brytanii odpowiedzialność za stworzenie warunków dla żydowskiego domu narodowego, rozwój instytucji samorządowych oraz ochronę praw obywatelskich i religijnych wszystkich mieszkańców. Artykuł 6 wzywał do ułatwiania imigracji żydowskiej na odpowiednich warunkach. Tekst Mandatu to późniejszy, odrębny dokument; uwzględniał powiązane zobowiązania, ale nie przekształcał samego listu z 1917 roku w dokument dotyczący suwerenności.
Przeczytaj dalej: jak powstał list, dlaczego Wielka Brytania go wydała oraz jak wpisywał się w inne zobowiązania Wielkiej Brytanii z czasów wojny.