Strategiczny cel żądań powrotu
Jak podkreślono w analizie serwisu Ynetnews, uporczywe dążenie do bezwarunkowej realizacji prawa powrotu w granice właściwego Izraela stanowi egzystencjalne zagrożenie dla państwa żydowskiego.
Realia historyczne wojny z 1948 r.
Zgodnie z materiałami historycznymi zebranymi przez Jewish Virtual Library około 30 000 zamożnych i należących do klasy średniej mieszkańców arabskich opuściło swoje domy jeszcze przed oficjalną inwazją sąsiednich państw arabskich 14 maja 1948 r. W trakcie działań zbrojnych szacunki rządowych służb wywiadowczych oraz neutralnych obserwatorów określały łączną liczbę osób przesiedlonych na od 330 000 do 360 000. Dane te stoją w sprzeczności z polemicznymi twierdzeniami, jakoby wysiedlono nawet milion osób.
Znaczna część uciekających starała się uniknąć bezpośredniego ognia walk toczących się między stronami konfliktu, podczas gdy inni reagowali na wezwania lokalnych arabskich przywódców, którzy spodziewali się szybkiego rozstrzygnięcia militarnego. Opuszczenie domów nie było nieuniknione – około 160 000 arabskich osadników zdecydowało się pozostać w swoich wioskach oraz miastach i w konsekwencji uzyskało pełne obywatelstwo nowo proklamowanego Państwa Izrael.
Wzajemne wysiedlenia i odrzucone kompromisy
Konflikt z 1948 r. był wojną totalną, w której walki objęły całe dzielnice i społeczności. Jak szczegółowo opisuje Ynetnews, wysiedlenia miały charakter obopólny, a nie jednostronny. Siły arabskie zdobyły kilkanaście żydowskich kibuców / moszawów / izraelskich osiedli, w tym historyczną Dzielnicę Żydowską na Starym Mieście w Jerozolimie, przymusowo deportując lub mordując ich mieszkańców i całkowicie usuwając ślady życia żydowskiego z tych obszarów.
W 1949 r. premier Dawid Ben Gurion złożył formalną propozycję repatriacji 100 000 uchodźców w ramach ostatecznego, kompleksowego porozumienia pokojowego w regionie.