Ochrona granic i skala migracji
W latach 2006–2012 dziesiątki tysięcy obywateli państw afrykańskich przedostały się na terytorium Izraela przez Pustynię Synaj. Według organizacji African Refugee Development Center około 40 000 osób pozostawało w Izraelu bez stałego statusu prawnego, uciekając przed autorytarnym reżimem w Erytrei lub konfliktami zbrojnymi i okrucieństwami w Sudanie. Rząd izraelski postrzegał większość tych przybyszów jako migrantów ekonomicznych poszukujących pracy, a nie tradycyjnych ubiegających się o azyl, utrzymując, że jako małe państwo Izrael ma znacznie mniejsze możliwości integracji w porównaniu z większymi państwami Zachodu doświadczającymi presji migracyjnej.
Rozpatrywanie wniosków o azyl pozostawało głównym punktem sporu. Organizacja Hotline for Refugees and Migrants odnotowała, że spośród ponad 13 000 osób, które złożyły formalne wnioski do połowy 2017 roku, zaledwie 10 wnioskodawcom oficjalnie przyznano status uchodźcy. Dzienne kwoty administracyjne w punkcie obsługi Urzędu ds. Ludności i Imigracji w Tel Awiwie tworzyły długie kolejki, zmuszając zainteresowanych do czekania na chodnikach przez całą noc, byle tylko móc złożyć dokumenty.
Zasady relokacji i porozumienia z państwami trzecimi
W odpowiedzi na ciągłą nielegalną obecność premier Binjamin Netanjahu ogłosił oficjalną inicjatywę deportacyjną skierowaną przeciwko osobom przebywającym w kraju bez stosownego zezwolenia. Oficjalna linia rządu wskazywała, że w poprzednim roku wydalono około 4000 osób, a zaplanowano szersze działania wobec tych, którzy przekroczyli granicę nielegalnie. W ramach przedstawionego przez rząd planu migrantom stawiano alternatywę: przyjęcie finansowanego przez państwo biletu lotniczego na wyjazd albo bezterminowe osadzenie w ośrodku detencyjnym.
Władze izraelskie otwarcie oświadczyły, że nie będą deportować ludzi bezpośrednio do krajów ich pochodzenia ani na terytoria, gdzie ich bezpieczeństwo mogłoby być zagrożone. Zamiast tego Izrael dążył do zawarcia porozumień dyplomatycznych w celu transferu migrantów do alternatywnego państwa afrykańskiego – powszechnie wskazywano tu Rwandę, chociaż rwandyjscy urzędnicy publicznie zaprzeczali zawarciu takiego układu. Rząd zamierzał za pomocą tego mechanizmu relokacji do państwa trzeciego uregulować kwestię nielegalnego pobytu, unikając jednocześnie bezpośredniego odsyłania ludzi do ich ojczyzn.
Kontrowersje prawne i debata publiczna
Zaproponowana polityka transferów wywołała silny sprzeciw w kraju i na arenie międzynarodowej. Obrońcy praw człowieka oraz grupy religijne argumentowali, że odsyłanie bezbronnych ludzi do państw trzecich stoi w sprzeczności z duchem ochrony uchodźców. Liga Przeciw Zniesławieniu (ADL) oraz organizacja HIAS złożyły apel do premiera, ostrzegając, że wcześniejsze transfery do państw trzecich sprawiły, iż migranci zostali pozbawieni trwałej ochrony prawnej i musieli podejmować niebezpieczne wędrówki przez strefy konfliktów w Sudanie Południowym, Sudanie i Libii. Ponadto African Refugee Development Center udokumentowało przypadki, w których relokowanym osobom konfiskowano dokumenty, a także padali oni ofiarą wymuszeń oraz arbitralnych zatrzymań.
Ponad 2000 demonstrantów zebrało się przed ambasadą Rwandy w Herclijji, piloci linii lotniczych publicznie odmówili udziału w lotach deportacyjnych, a setki rabinów podpisały petycje wzywające rząd do wstrzymania wydaleń.
Wzmocnienie granic i środki legislacyjne
Aby trwale położyć kres nielegalnemu przekraczaniu granicy, Izrael wzniósł fizyczną barierę wzdłuż swojej południowej granicy z Egiptem. Po ukończeniu muru granicznego liczba nielegalnych wjazdów spadła w 2017 roku do zera.