Geneza i humanitarny cel porozumienia transferowego
W sierpniu 1933 roku przedstawiciele społeczności żydowskiej zawarli z władzami niemieckimi układ znany jako porozumienie Haawary. Z siedzibą w Tel Awiwie utworzono Biuro Powiernicze i Transferowe Haavara Ltd., którego wyłącznym celem było umożliwienie niemieckim Żydom ucieczki przed narastającymi prześladowaniami poprzez konwersję ich płynnych aktywów na dobra handlowe wysyłane na obszar brytyjskiego mandatu Palestyny. W tym okresie reżim niemiecki dążył do zmuszenia żydowskich obywateli do opuszczenia kraju przy jednoczesnym stymulowaniu rodzimego handlu, podczas gdy organizacje syjonistyczne stawiały na pierwszym miejscu ratowanie ludzkiego życia przed nadciągającym niebezpieczeństwem i pomoc w przesiedleniu.
W ramach tego programu osoby planujące wyjazd z Niemiec wpłacały pieniądze do podmiotu o nazwie PALTREU (Palestina Treuhandstelle zur Beratung deutscher Juden). Za zgromadzone fundusze nabywano wyroby przemysłowe, które następnie eksportowano i sprzedawano w Palestynie. Dochód uzyskany z tych transakcji handlowych wypłacano w lokalnej walucie przybywającym uchodźcom, co zapewniało im zaplecze finansowe niezbędne do uzyskania certyfikatów imigracyjnych zgodnie z brytyjskimi wymogami mandatowymi.
Rezultaty akcji ratunkowej i opór wewnętrzny
Wartość kapitału przekazanego tą drogą przekroczyła osiem milionów funtów palestyńskich, zapewniając kluczowe wsparcie dla absorpcji uchodźców, przedsięwzięć rolniczych oraz rozwoju infrastruktury w Palestynie. Podobne rozwiązania wdrożono następnie w przededniu globalnego konfliktu w celu ratowania zagrożonych społeczności żydowskich w Czechosłowacji.
Porozumienie zawarto pomimo olbrzymich kosztów politycznych i powszechnego sprzeciwu natury moralnej w całym świecie żydowskim:
- Napięcia wokół bojkotu: Wiele międzynarodowych organizacji żydowskich ogłosiło powszechny bojkot towarów niemieckich w celu osłabienia nowo powstałego reżimu – inicjatywę tę pakt handlowy bezpośrednio osłabiał.
- Wewnętrzna debata demokratyczna: Przyjęcie tej polityki wywołało gwałtowne spory, zanim uzyskała ona formalne poparcie zdecydowanej większości delegatów na Kongresie Syjonistycznym w Lucernie w 1935 roku, gdzie nadzór nad nią powierzono Agencji Żydowskiej.
Aktywny opór Żydów wobec nazistowskiego terroru
Pod rządami Adolfa Hitlera w latach 1933–1945 doszło do Holokaustu – systematycznej zagłady sześciu milionów europejskich Żydów. Podczas oficjalnego posiedzenia Zarządu Agencji Żydowskiej przywódcy pod przewodnictwem Dawida Ben Guriona zadeklarowali, że społeczność żydowska chwyci za broń przeciwko Adolfowi Hitlerowi. Ostatecznie półtora miliona żydowskich mężczyzn i kobiet wstąpiło do armii alianckich, aby walczyć z państwem nazistowskim i przyczynić się do jego upadku.