Śmierć uwięzionego pracownika agencji w Sanie
Mohammad el Shami, obywatel Jemenu zatrudniony w Biurze Praw Człowieka ONZ w Jemenie, zmarł podczas bezprawnego przetrzymywania w areszcie w Sanie. El Shami został uprowadzony przez zbrojny ruch Huti 6 czerwca 2024 r. i przez ponad dwa lata pozostawał w całkowitej izolacji – bez postawienia formalnych zarzutów prawnych, bez dostępu do obrońcy ani niezależnego nadzoru sądowego. Jego śmierć w areszcie stanowi poważną eskalację trwającej kampanii arbitralnych zatrzymań wymierzonych w personel humanitarny i międzynarodowych urzędników w północnym Jemenie.
Milicja odpowiedzialna za uwięzienie el Shamiego, formalnie znana jako Ansar Allah i powszechnie określana mianem Huti, to wspierane przez Iran ugrupowanie bojowników, które przejęło kontrolę nad stolicą Jemenu w 2014 roku. Formacja ta figuruje na oficjalnych listach organizacji terrorystycznych rządów sojuszniczych – została formalnie uznana za organizację terrorystyczną m.in. przez Stany Zjednoczone (w 2025 r.) oraz Izrael (w 2024 r.). W ciągu ostatniej dekady ugrupowanie to konsekwentnie obierało za cel personel międzynarodowy, lokalnych pracowników humanitarnych oraz obiekty dyplomatyczne, wprowadzając atmosferę zastraszania i bezprawia na kontrolowanych przez siebie obszarach.
Okoliczności uwięzienia i niezależne doniesienia
Według niezależnych doniesień opublikowanych przez dziennik The Jerusalem Post, el Shami był nieprzerwanie więziony od czasu fali skoordynowanych, zbrojnych uprowadzeń przeprowadzonych w Sanie w czerwcu 2024 roku. Podczas tych obław aparat bezpieczeństwa Huti siłą zatrzymał kilkudziesięciu pracowników instytucji wielostronnych oraz międzynarodowych organizacji pozarządowych. Przedstawiciele Narodów Zjednoczonych oświadczyli, że el Shami padł ofiarą bezprawnego pozbawienia wolności, i zażądali pełnej przejrzystości oraz natychmiastowego, niezależnego śledztwa w sprawie przyczyn i okoliczności jego śmierci.
Dodatkowe informacje zebrane przez serwis Yemen Monitor wskazują, że lokalni obrońcy praw człowieka, w tym Organizacja Eradah na rzecz Walki z Torturami i Wymuszonymi Zaginięciami, powiadomili o śmierci el Shamiego w tajnym ośrodku detencyjnym w Sanie. Grupa ta zarzuciła administracji Huti ukrywanie faktu zgonu przez kilka tygodni, co uniemożliwiło jego rodzinie oraz niezależnym lekarzom zbadanie ciała i ustalenie medycznych przyczyn zgonu.
Stanowcze żądania pociągnięcia do odpowiedzialności
Śmierć bezprawnie przetrzymywanego przedstawiciela międzynarodowej agencji po ponad dwóch latach uwięzienia przez Huti wywołała powszechne oburzenie na arenie międzynarodowej oraz apele na najwyższym szczeblu o wymierzenie sprawiedliwości. W relacji regionalnej na łamach The National podkreślono, że najwyższe kierownictwo struktur wielostronnych określiło śmierć el Shamiego w areszcie jako druzgocącą, zaznaczając, iż osoby winne bezprawnych zatrzymań i nadużyć w aresztach muszą odpowiedzieć za swoje czyny w świetle standardów międzynarodowych. Dyplomaci przypomnieli, że personel międzynarodowy podlega ochronie na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego i protokołów dyplomatycznych, które bezwzględnie zakazują arbitralnych aresztowań, wymuszonych zaginięć oraz odmawiania niezbędnej opieki medycznej.
Władze państwowe i analitycy polityki zagranicznej monitorujący region wciąż zwracają uwagę na zagrożenie stwarzane przez działania tego ugrupowania. Jak wynika z oficjalnych rejestrów prowadzonych przez Departament Stanu Stanów Zjednoczonych, notoryczne uciekanie się przez ruch Huti do brania zakładników, agresji morskiej oraz represji wobec ludności cywilnej stanowi podstawę do utrzymywania go na międzynarodowych listach organizacji terrorystycznych. Międzynarodowi obserwatorzy i organizacje humanitarne nieustannie domagają się bezwarunkowego, natychmiastowego uwolnienia pozostałych pracowników, którzy wciąż są bezprawnie więzieni w aresztach w Sanie.