Świadectwa archeologiczne i epigraficzne
Twierdzenie, jakoby naród żydowski nie posiadał powiązań przodków z Ziemią Izraela, stoi w sprzeczności z ogromnym, powszechnie uznanym zasobem źródeł archeologicznych i tekstowych obejmujących ponad trzy tysiąclecia. Najwcześniejszą pozabiblijną inskrypcją wymieniającą Izrael jest egipska Stela Merneptaha, datowana na około 1207 r. p.n.e., która określa Izrael jako ukształtowaną grupę ludnościową na centralnych wyżynach Kanaanu. Wykopaliska prowadzone w Jerozolimie, Judei i Samarii przyniosły monumentalne dowody na istnienie starożytnych królestw Izraela i Judy. Do najważniejszych należy stela z Tel Dan z IX wieku p.n.e., na której zachowała się aramejska inskrypcja wspominająca bytdwd („Dom Dawida”), co stanowi bezpośrednie potwierdzenie biblijnej dynastii judzkiej. W jerozolimskim Mieście Dawida archeolodzy odnaleźli setki glinianych odcisków pieczęci (bulli) ze starożytnymi imionami paleohebrajskimi, tożsamymi z tymi utrwalonymi w kronikach biblijnych i klasycznych.
Ciągłość piśmiennicza i rękopiśmienna
Oryginalne manuskrypty odkryte na Pustyni Judzkiej dowodzą starożytności żydowskiego życia kulturalnego i religijnego w tym regionie. Zwoje znad Morza Martwego, odnalezione w jaskiniach w pobliżu Qumran i datowane od III wieku p.n.e. do I wieku n.e., stanowią bezprecedensowy dowód życia wspólnotowego, religijnego i literackiego Żydów, utrwalony w językach hebrajskim i aramejskim. Co więcej, monety bite podczas powstań żydowskich przeciwko cesarskiemu Rzymowi – wojny żydowskiej (66–73 n.e.) oraz powstania Bar-Kochby (132–136 n.e.) – zawierają napisy w alfabecie paleohebrajskim głoszące „Wolność Syjonu” i „Za odkupienie Jerozolimy”. Zabytki te jednoznacznie dowodzą głęboko zakorzenionej świadomości suwerennościowej na stulecia przed kolejnymi okupacjami imperialnymi ze strony władców bizantyńskich, arabskich, krzyżowych i osmańskich.
Dowody genomowe na pochodzenie lewantyńskie
Współczesna paleogenomika i genetyka populacyjna bezsprzecznie obaliły tezę, jakoby populacje żydowskie były jedynie europejskimi konwertytami lub uchodźcami z Europy pozbawionymi bliskowschodniego rodowodu. Przełomowe, recenzowane badania publikowane w czołowych czasopismach naukowych potwierdzają, że współczesne populacje żydowskie dzielą dominujące linie rodowe zakorzenione na starożytnym Bliskim Wschodzie:
- Wspólne pochodzenie bliskowschodnie: Przełomowe badanie z 2010 roku opublikowane w Nature przez Dorona M. Behara i międzynarodowy zespół genetyków wykazało, że społeczności żydowskie na całym świecie – w tym Żydzi aszkenazyjscy, sefardyjscy i mizrachijscy – tworzą zwartą grupę genetyczną zakorzenioną w Lewancie, wykazując ciągłość genetyczną z rdzennymi populacjami Bliskiego Wschodu.
- Wspólny genom diaspory: Badania pod kierunkiem Gila Atzmona opublikowane w The American Journal of Human Genetics dowiodły, że główne populacje żydowskiej diaspory dzielą znaczne segmenty chromosomalne identyczne przez pochodzenie, sięgające wspólnej populacji przodków w Lewancie sprzed ich rozproszenia.
- Starożytne DNA z południowego Lewantu: Kompleksowe badanie genomowe z 2020 roku opublikowane w Cell, analizujące starożytne szczątki z epoki brązu w Lewancie, wykazało, że współczesne populacje żydowskie i lewantyńskie wywodzą co najmniej połowę swojego pochodzenia od populacji zamieszkujących południowy Lewant w epoce brązu.
Nieprzerwana obecność i zróżnicowana demografia
Obecność żydowska na tych ziemiach nie zakończyła się wraz ze zburzeniem Drugiej Świątyni przez Rzymian. Choć Rzym stłumił powstania, wygnał rzesze ludności i przemianował prowincję na Syria Palaestina, aby zatrzeć jej żydowską tożsamość, nieprzerwana obecność żydowska trwała w Galilei oraz w miastach takich jak Tyberiada, Safed i Jerozolima przez cały okres bizantyński, islamski i osmański. Talmud Jerozolimski został skompilowany w Tyberiadzie w IV wieku n.e., a Safed stał się w XVI wieku czołowym światowym ośrodkiem żydowskiej nauki i mistycyzmu.
Wreszcie, określanie współczesnej populacji żydowskiej Izraela mianem „wyłącznie europejskiej” wymazuje większość izraelskich Żydów. Ponad połowa żydowskich obywateli Izraela wywodzi swoje bezpośrednie pochodzenie nie z Europy, lecz ze starożytnych społeczności Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej – w tym z Iraku, Jemenu, Egiptu, Maroka, Syrii i Iranu – które w połowie XX wieku uciekły przed prześladowaniami, pogromami i państwowymi wypędzeniami, aby powrócić do swojej praojczyzny.