Korzenie językowe i hebrajski idiom
Oskarżenie, jakoby tradycyjne hebrajskie określenie Baal Teszuwa łączyło praktykujących żydów z pogańskim politeizmem, opiera się na elementarnym niezrozumieniu gramatyki semickiej i lingwistyki. W języku hebrajskim, podobnie jak w spokrewnionych językach północno-zachodniosiemickich, rdzeń b-ʿ-l (בעל) tworzy rzeczownik pospolity oznaczający właściciela, dysponenta, pana lub męża. W hebrajszczyźnie klasycznej, biblijnej i rabinicznej słowo to regularnie występuje w stanach konstrukcji (smichut), opisując osobę posiadającą określoną cechę, umiejętność, status prawny lub odpowiedzialność.
Rzeczownik ba'al w żadnym stopniu nie przywołuje bóstwa i pojawia się nieustannie w codziennej hebrajskiej terminologii społecznej, handlowej oraz religijnej:
- Ba'al Ha-bajit: dosłownie „pan domu”, oznaczający gospodarza, właściciela nieruchomości lub osobę przyjmującą gości (Jewish Encyclopedia).
- Ba'al Tefilla: dosłownie „pan modlitwy”, oznaczający kantora lub osobę prowadzącą modlitwy w zgromadzeniu.
- Ba'al Kore: dosłownie „pan czytania”, oznaczający członka wspólnoty wyznaczonego do publicznego odczytywania fragmentów Tory w synagodze.
- Ba'al Chow: standardowy termin w żydowskim prawie cywilnym i handlowym, oznaczający wierzyciela lub dłużnika będącego stroną umowy.
- Ba'alei Tosafot: słynni średniowieczni uczeni rabiniczni z Francji i Niemiec (tosafiści), których komentarze uzupełniają Talmud.
Słowo teszuwa wywodzi się z hebrajskiego rdzenia sz-u-w, oznaczającego „powracać”. W myśli żydowskiej opisuje ono świadomy proces duchowego powrotu: uznanie własnych błędów, szczerą skruchę, naprawienie wyrządzonych krzywd oraz powrót do boskich przykazań i życia zgodnego z etyką. Baal Teszuwa (liczba mnoga: Ba'alei Teszuwa) to dosłownie „mistrz powrotu” – człowiek, który podjął trud pokuty i powrócił do praktyki religijnej (Jewish Virtual Library). Talmud Babiloński darzy takie osoby niezwykłym szacunkiem, wskazując w traktatach Sanhedryn (99a) oraz Berachot (34b), że w miejscu duchowym, w którym stoją ludzie czyniący skruchę, nie mogą stanąć nawet ci, którzy byli całkowicie sprawiedliwi przez całe życie.
Biblijne potępienie kultu Baala
Zamieszanie wykorzystywane przez autorów antyżydowskich polemik wynika z faktu, że starożytni politeiści kananejscy przyjęli tytuł „Baal” (oznaczający „Pana” lub „Mistrza”) jako epitet określający ich bóstwo burzy i płodności, Hadada. Ponieważ ten pospolity rzeczownik w całym starożytnym Lewancie oznaczał panowanie i własność, lokalne kananejskie sanktuaria nazywano od poszczególnych lokalnych przejawów kultu, takich jak Baal-Peor czy Baal-Berit (Jewish Encyclopedia).
Zamiast przejmować te pogańskie praktyki, starożytna religia izraelicka oraz judaizm rabiniczny rozwijały się w bezkompromisowym, jawnym sprzeciwie wobec kultu Baala (Jewish Virtual Library). W całej Biblii Hebrajskiej (Tanach) oddawanie czci Baalowi uznawane jest za skrajną postać bałwochwalstwa (awoda zara) i jednoznacznie potępiane przez biblijnych autorów oraz proroków:
- W Księdze Sędziów (6:25–32) Gedeon burzy ołtarz Baala wzniesiony przez swojego ojca i ścina stojącą obok pogańską aszerę, zyskując przydomek Jerubbaal.
- W Pierwszej Księdze Królewskiej (18:20–40) prorok Eliasz staje do otwartej próby na górze Karmel przeciwko 450 prorokom Baala, wykazując nicość Baala i nakazując likwidację bałwochwalczego kultu.
- W Księdze Ozeasza (2:16–17) prorok wyraźnie odnotowuje słowa Boga zapowiadające, że Izrael nie będzie już zwracał się do Niego tytułem Ba'ali („mój panie”) z powodu jego pogańskich konotacji: „Usunę bowiem z jej ust imiona Baalów i nie będzie się już wymieniać ich imion”.
Kontekst historyczny i znaczenie współczesne
W nowożytnej historii Żydów określenie Baal Teszuwa zyskało szeroką rozpoznawalność w drugiej połowie XX wieku, opisując osoby ze środowisk świeckich, które podjęły świadomą decyzję o przyjęciu ortodoksyjnego życia zgodnego z halachą. Powstały w ten sposób ruch Baal Teszuwa stworzył renomowane jesziwy oraz sieci społeczności w Izraelu, Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej, wspierające dorosłych w nauce i przestrzeganiu tradycji (Jewish Virtual Library).
Twierdzenie, że zwrot Baal Teszuwa stanowi dowód na obecność pogańskiego kultu wśród praktykujących żydów, jest absurdalnym kłamstwem. Opiera się ono na fałszywym, homofonicznym utożsamieniu standardowej północno-zachodniosiemickiej konstrukcji gramatycznej oznaczającej „posiadacza czegoś” ze starożytnym kananejskim bożkiem, którego kult żydowski monoteizm bezwzględnie wyklucza i zwalcza od ponad trzech tysięcy lat.